09 Şubat 2016

Vitamin ve Mineral Kaynağı: Lahana

Sonbaharın son aylarında ve kış mevsiminde birçok çeşidiyle pazar tezgâhlarını ve manav reyonlarını süsleyen lahana, kapuskadan dolmaya kadar pek çok farklı şekilde soframıza geliyor ve lezzetiyle mutfaklara renk katıyor. Peki, hem büyüklüğü hem de görünümüyle ilgi çeken bu sebzeyi ne kadar tanıyoruz? Mutfaktayiz.biz ekibi olarak, bu yazımızda lahanaya daha yakından bakmak istedik ve onun hakkında bilinmeyenleri mercek altına almaya çalıştık. Sizi, vitamin ve mineral kaynağı lahananın genel özelliklerine ve faydalarına birlikte bakmaya davet ediyoruz.

Lahana nedir?

Yunanca kökenli bir kelime olan “lahana”, “yenilebilen sebze” anlamına gelmektedir ve turpgiller ailesinin bir üyesidir. Geniş ve kalın yapraklara sahip lahana, sonbahar ve kış aylarında yetiştirilen bir sebzedir. Ayrıca lahananın, ülkemizde sıkça tüketilen beyaz lahana, kara lahana, kırmızı lahana ve kara lahana başta olmak üzere birçok farklı türü vardır. 

Lahana çeşitleri nelerdir?

Beyaz lahana tipik bir Akdeniz bitkisidir ve geçmişi çok eski zamanlara uzanmaktadır. Öyle ki Antik Yunan ve Antik Roma medeniyetlerinde, beyaz lahananın hastalıklar üzerinde iyileştirici etkisi olduğu bilinmekteydi.

Yapı olarak beyaz lahanaya benzeyen, fakat kırmızı-bordo karışımı bir renge sahip kırmızı lahana ise daha çok salatalar ve mezelerde kullanılan bir lahana çeşididir. Pişirildiğinde mavi renk alan bu lahana türü, renginin korunması amacıyla genelde sirke veya asitli bir meyveyle birlikte tüketilmektedir. Hasat zamanı sonbahar olan kırmızı lahana, beyaz lahanaya göre daha dayanıklı bir sebze olduğundan, raf ömrü daha uzun bir besindir.

Yapraklarının koyu yeşil olması sebebiyle bu isimle adlandırılan kara lahana ise bir kış sebzesidir ve ülkemizin Karadeniz Bölgesi’nde yoğun olarak tüketilmektedir. Özellikle Doğu Karadeniz bölümünde daha da çok tüketilen kara lahana, bu coğrafyadaki yerleşik halkın temel besini olmuştur. Öyle ki yoğun kara lahana tüketimi sonucu oluşan iyot eksikliği sebebiyle, Doğu Karadeniz halkının önemli bir kısmında guatr hastalığı sıkça görülmektedir.

Ülkemizdeki tarımsal üretimde henüz yeni yeni kendini gösteren, fakat Amerika ve Avrupa yemek kültüründe önemli bir yeri olan Brüksel lahanası ise küçük yumruları olan bir sebzedir. 60 ila 90 cm uzunluğundaki Brüksel lahanası bitkisinin yapraklarından çıkan tomurcuklardan elde edilen sebzenin boyutu ise ceviz büyüklüğündedir.

Lahananın faydaları

  • Birçok farklı türü olan lahana, sadece yapısı ve çeşitliliğiyle değil; aynı zamanda yararları bakımından da önemli bir sebzedir. Lahananın faydaları genel olarak şu şekilde sıralanabilir:
  • Lahana, C vitamini ve K vitamini açısından son derece önemli bir kaynaktır.
  • Lifli yapısı itibariyle; ülser ve kabızlık sorunlarına iyi gelir. Suyun bağırsaklarda tutulmasına yardımcı olur.
  • Yine lifli ve düşük kalorili bir sebze olmasının avantajıyla, vücuda tokluk hissi vermede oldukça başarılıdır. Bu nedenle, başta çorba olmak üzere, diyet yapan kişilerin menülerinde farklı şekillerde yer alabilir.
  • Lahana, bol miktarda B6 vitamini ve hamileler için önemli bir besin maddesi olan folik asit içerir.
  • Lahananın bir başka yararı ise vücuttaki yağ emilimini azaltmasıdır.
  • Lahana yüksek kolesterole karşı mücadele eder, diyabet (şeker hastalığı) ve obeziteyi (şişmanlık) önlemede rol oynar.
  • Lahanada, C vitamini deposu olarak bilinen portakaldan bile daha yüksek oranda C vitamini bulunmaktadır. Bu sayede bağışıklık sistemini güçlendirir. Bunun yanında; diş eti kanaması, dudak çatlaması, soğuk algınlığı vb. rahatsızlıkların üzerinde iyileştirici etkilere sahiptir.
  • Lahanada önemli miktarda kükürt de bulunmaktadır. Dolayısıyla yaraların enfeksiyon kaparak iltihaplanmasına karşı savaşır ve vücuttaki yaraların daha hızlı iyileşmesine katkıda bulunur.
  • Kemik gelişiminde etkisini gösteren sebzelerden biri de lahanadır. İçerdiği kalsiyum, potasyum ve magnezyum mineralleri ile kemik gelişimine olumlu yönde etki eder.
  • Lahana, gözler için yararlı bir bileşik olan beta-karoten bakımından da kayda değer bir kaynaktır. Bu sebeple, ilerleyen yaş sonucu oluşması muhtemel sarı nokta hastalığı ve katarakt riskini azaltır.
  • Potasyum içerikli bir sebze olduğundan, kalp krizi ve felç riski oluşturan yüksek tansiyonu engelleyici niteliktedir.
  • Yoğun olarak içerdiği K vitamini ile zihinsel aktivitelere odaklanma ve bunama sorunu konusunda yararlıdır.
  • Lahana, turşu olarak tüketilirken de faydalı bir sebzedir. Lahana turşusu yapılırken, lahana şekerini fermente eden bakteriler, kas ağrılarını azaltan maddeleri ortaya çıkarır.
  • Çok başarılı bir detoks kaynağıdır. Vücuttaki toksinleri atmada önemli bir görev üstlenir.

Lahanalı tarifler

Bunca faydası olan lahanayı, siz de mutfaklarınızda daha sık konuk etmek ve farklı şekillerde sofranıza getirmek istemez misiniz? Öyleyse mutfaktayız.biz’den önerdiğimizlahanalı tariflere bakmanızı tavsiye ederiz.

Etli Kara Lahana Dolması

Kara Lahana Salatası

Etli Lahana Dolması

Zeytinyağlı Brüksel Lahanası

Lahana Salatası

Lahana Turşusu

Mercimekli Bulgurlu Lahana Çorbası